Archive for the ‘arts’ Category

Ginum and Amorsolo painting

December 31, 2008

DAVAO CITY- The ongoing exhibit at the Davao Museum connects the great Amorsolo’s painting “Fruit Harvesting” with the common aspiration of Davao’s Bagobo tribe for a bountiful harvest.

“Celebrating Ginum: A Festival for a Bountiful Harvest,” runs at the Davao Museum until January 13 next year, the 13th of the 20 Amorsolo retrospective satellite exhibits slated around the country.

The satellite exhibit is a joint presentation of the Metropolitan Museum of Manila and the Davao Museum for “His Heart, Our Heart” Amorsolo Retrospective.

The Amorsolo Retrospective, opened last September 26 at the Metropolitan Museum of Manila, is a four-month multi-venue exhibition of Amorsolo’s finest works to remember National Artist Fernando Amorsolo and his fruitful life in the arts.

NOSTALGIA. A reproduction of Armorsolo’s Fruit Harvesting (1950) on display at the Davao Museum until January 13 next year. (davaotoday.com photo by Jonald Mahinay)

Early Western scholars, like Mateo Gisbert (1886), Faye Cooper Cole (1912-1913) and Laura Benedict (1916) had referred to Ginum as a Bagobo pre-planting festival, when the community offer sacrifices to the spirits for a good harvest.

But Moniko Cayog, the Bagobo chairperson of the indigenous people’s group Kalumaran, said Ginum is the Bagobo word for ‘drinking,’ usually done by the Bagobos after a good harvest to give thanks to the spirits. Ginum accompanies the Anig, the post-harvest celebration when the Bagobos drink tuba or any wine to celebrate. Anig usually takes place in January or in the last quarter of the year, according to Cayog.

Advertisements

Editorial Cartoon: Tiya Dely

September 2, 2008

Thank you.

Indie Cinema bilang Kultural na Kapital

August 5, 2008

May retransformasyon ng kultural na kapital ang kaakibat ng mainstreaming ng indie films.  Ang dating indie filmmaker ay ngayon ay inaasahang maging astute marketers na rin ng kanyang pelikula.

NI ROLAND TOLENTINO
KULTURANG POPULAR KULTURA
Bulatlat
Volume VIII, Number 26, August 3-9, 2008

Kung bilang ang pagbabatayan, indie films na ang namamayagpag sa Pilipinas.  Sila na ang bumubuo ng bulto ng output taon-taon, nananalo ng awards sa loob at labas ng bansa.  Sila ang tinaguriang “shot in the arm” ng naghihingalong industriya ng pelikula.

Kung pagbabatayan ang ikaapat na Cinemalaya ng Hulyo 2008, ang 27,000 nanood sa higit sa 200 indie films ay nagbabadya na mayroon nang deboto, kundi man komunidad, ang indie films.  Ito ang tunay na box-office draw sa elitistang persepsyon at katangian ng Cultural Center of the Philippines (CCP).

Ito lamang, maliban sa lingguhang pagtitipon ng El Shaddai, ang nakakapuno sa mga venue sa CCP.  Indie films ang lumalabas na tunay na ideal market ng CCP—kabataan, culturati na may interes sa pag-unlad ng lokal na sining, willing tumangkilik, at higit sa lahat, magbayad.  Ano pa ang hahanapin ng CCP?

Ang indie films ay nakalikha ng sarili nitong niche community.  Niche pa lang ito dahil Metro Manila phenomenon, sa pangkalahatan, ang indie films.  Bagamat mayroong pelikula mula sa rehiyon, mas ang itinatampok pa sa kompetisyon sa Cinemalaya ay ang sentrong nag-aaproba ng proyekto ng rehiyon o mga pelikulang may rehiyonal na flavor na pinondohan at nakakapasa sa panlasa ng sentro.

At dahil ang base ng komunidad—ang tumatangkilik—ay mga kabataang culturati na nakakapagbayad (kung gayon, gitnang uri na tulad din ng kasalukuyang audience ng lokal na sineng ang bayad ay P80 hanggang P140 kada tiket), hindi lamang sentrong phenomenon ang indie films, ito ay gitnang uring culturati na kaganapan.

Kumbaga sa pagsusuring pang-uri, ito ang pambansang burgesyang may interes sa pag-unlad ng lokal na industriya ng sining, kahit pa nga ito pinopondohan ng media na interes ni Tonyboy Conjuangco, ang patron ng Cinemalaya.

At kung ito ang katumbas ng pambansang burgesya, maliit ang bilang ng tumantangkilik ng indie films.  Matapos ng apat na taon ng Cinemalaya, mabibilang ang indie films na nakapasok sa komersyal na venue, ang cinema complex sa malls.  Tanging CCP, isang sinehan sa Robinson’s Galleria, at Cine Adarna ng University of the Philippines Film Institute ang may regular na programa ng screening ng indie films.

Ang empasis ng Cinemalaya sa naratibong pelikula ang nagpaunlad ng kasalukuyang “mainstream look” ng indie films.  Kalakhan ng sampung pelikula sa kompetisyon ay mayroong diin sa narrative continuity at suture, tulad ng classical Hollywood narrative cinema.

Ang Boses (Ellen Ongkeko Marfil, direktor) ay epektibong nagpaagos ng luha sa manonood, kasama ako.  Sino ang hindi maiiyak sa isang inabusong musmos na nakatuklas ng kapangyarihan ng musika ng biolin para makaagapay sa kanyang abang lagay?  Na mula sa pagiging walang magawang biktima ng karahasan ng kanyang ama, siya naman ay naging willing na disipulo ng isang demanding na henyo, ngunit may mababang EQ (emotional quotient)?

Nawala na ang jittery movement na gamit ay mumurahing portable video camera.  Napalitan na ng stilisadong off framing, panning at tilting movement para mag-simulate ng sinaunang dokumentaryo at new wave look.  Sinadya na ang indie look, hindi nanggaling dahil sa indie mode of production.

Ang kinalabasan ay well-polished indie films, o indie films na may mainstream look.  Ang tangi na lamang inaabanteng “indie spirit” ay ang paksa—batang inabuso at nakatuklas sa biolin, call center agents na inaanod (o nilulunod?) ng bagong buhay ng sunshine industry, sensualidad ng Ilonggo cuisine, at iba pa.

Wala na ang lingering camera movements ng poverty films at surrealist look na ang artist at manunulat ang pangunahing tauhan.  Na-Hollywood-ized na ang indie films, o nagmistulang indie films sa U.S. na nag-aantay ma-pickup ng major studio.  Na kaya na lamang indie films ang mga ito ay dahil hindi pa nga naipapalabas—bagamat kahit ngayon pa lang ay nangangarap na—sa komersyal na sinehan.

Sa awardings, nandoon si Mother Lily, ang anti-thesis ng indie films.  Hindi nga ba’t si Raya Martin ay gumawa ng pelikulang misogynista at racista ukol sa pagkatupok sa “Mother Lily” character?  Ano ang nangyari sa fantasy-ideal ng indie filmmakers na matupok ang Mother Lily-mainstream figure kung ang tunay na Mother Lily ay kabilang sa guest of honor ng pinakatampok na indie film festival sa bansa?

Ang mainstreaming ng indie cinema ay naghuhudyat ng reconciliatory position ng gatekeepers ng indie films—na may content na at kailangan na ng market.  Sila na resulta ng pang-aapi ng mainstream cinema ay ngayon nag-aalok ng olive branch.  Nakaka-touch, di ba?  Pero dahil na rin hindi na nakakasapat ang CCP, Robinson’s at UP bilang venue.  Kailangan nang makapasok ang indie films sa sinehan.

Kung gayon, ang kasalukuyang orkestrasyon ng indie films ay tungo sa mainstreaming nito.  Naka-check na ang international awards.  Muli nang nakapasok sa Cannes Film Festival Competition.  Kailangan na lamang may manalo sa isa sa apat na first-tier festivals.

Naka-check na rin ang kabataang culturati—silang mga filmmakers ay ngayon ay audience.  Kailangan na ng mas malakihang expansyon ng venue at market ng indie films.  At hindi komunidad ng maralitang tagalunsod o unyon ang inaakalang venue nito.  Ang oasis ng cinema complex sa tuktok na palapag ng malls.

May retransformasyon ng kultural na kapital ang kaakibat ng mainstreaming ng indie films.  Ang dating indie filmmaker ay ngayon ay inaasahang maging astute marketers na rin ng kanyang pelikula.  Kahit pa ang payo ng international programmers ay lumikha ng mga pelikulang orihinal, kakaiba at nanggagaling sa lokal na lipunan.

Sa 27,000 na nanood ng ikaapat na Cinemalaya, hindi iilan ang nangangarap maging filmmaker.  Na hindi tulad ng writer na maaring gumawa ng akdang ibuburo niya sa pahina ng itinatagong journal, ang indie filmmaker, tulad ng blogger sa internet, ay may ini-imagine na publiko.

Siya na manonood ay umaasang maging manlilikha ng produktong mapapanood.  Mayroong kultural na kapital ang indie filmmaker.  Nakakapanghatak ito sa fantasisasyon ng nasa ibaba—ang kabataang culturati na makita ang sarili nilang ideal, at mahigitan ito sa matagalan.

Kahit pa ang indie filmmaker ay naglalayon maging mainstream.  Na kung magpakaganito, siya na nag-iisip sa kanyang fantasya na nagsusunog kay Mother Lily ay siya palang nag-aalay ng bulaklak sa paanan nito, at nagpapakintab sa rebulto nito.

Kung magpakaganito, natupok na rin ang indie bilang kultural na kapital.  Natransforma na ang kultural na kapital—anti-establisyimentong gamit sa pelikula, kontraryong bisyon sa sining, at pagtatanghal sa direktor bilang artist—at naging social capital na lamang ito.

Nakakaakyat na sa baitang ng mainstream at industriyang pampelikula ang indie filmmaker.  Ang nagpakilos na rito ay hindi na dahil siya ay (ex-) indie filmmaker kundi kung sino na ang kanyang nakilala mula sa itaas na kaya ring maghaltak sa kanya sa higit pang panlipunan at pang-uring mobilidad.

Sa aking palagay, matapos ng ikaapat na taon, may krisis na ang indie films.  Ang krisis ay sa pagbibigay-diin sa market—hindi pa audience na hindi naman nesesaryong nakakapagbayad—ng indie films.  Ano ba yan?!  Hindi ba nga nakakapaglakad ay nalulumpo na ang indie cinema.

Ang ginagawang pantawid para sa nilikhang kakulangan ng indie films ay ang pag-market ng pelikula.  Kung ganito, pumaloob na ang indie films sa diskurso ng komersyalismo at industriya.  Hindi iilang beses kong narinig sa mga nagsalita at filmmakers na “suportahan ninyo (manonood) ang indie films” na ibig sabihin ay bumili ng tiket at manood nito.

Imbis na isipin ang problema ay audience development, ang itinatampok na diskurso ay pag-penetrate sa palengke (market).  Nagpapababa ito sa nakamit na kultural na kapital ng indie filmmakers—bilang propeta ng transformatibong sining.  Kaya hindi rin kataka-taka na ang kalahating milyong grant mula sa Cinemalaya ay iniisip na kulang pa para makamit ang bisyon.

Nakadikit na rin ang estado sa Cinemalaya.  Nandito ang karagdagang pondo at kredit sa Film Development Council of the Philippines (FDCP) at National Commission for Culture and the Arts.  Na ang bisyon ng filmmaker ay dumadaan na rin sa kapital, kundi man sa lente na rin, ng estado.

Kaya rin hindi ako nagtataka kung bakit wala na ang legacy ng social realism ni Lino Brocka at modernistang critique ng gitnang uri ni Ishmael Bernal.  Nawala na ang  politikal na filmmaking sa bokabularyo ng indie filmmakers.  Ang piniling idioma ay halaw sa language ng mainsteam filmmaking.

Tanging ang indie filmmakers na piniling manatili sa laylayan ng laylayan (ang naunang posisyon ng Cinemalaya) ang may nalalabing bisang gamit ng kultural na kapital.  Na tila nagsasaad ng sumpa:  na kapag piniling maging (tunay na) indie filmmaker, kailangang magpakatotoo sa sarili, na ang sarili ay konektado, sa batayang antas, sa sining, at ang sining ay halaw sa lipunan.

Walang short cut dahil kina-cut short ng mainstreaming ng indie films ang pagpapanatili sa indipendiente at transformatibong sining.  Kaya rin hindi kakatwa na CCP ang venue at host ng Cinemalaya dahil tunay na tagapagpadaloy ang institusyong kultural ng estado sa nesesaryong kondisyon ng pangangapital ng estado.

Parang harsh, di ba?  Pero alin ang mas harsh:  ang kooptasyon ng CCP sa indie films sa direksyong tinungo nito sa paanan ng kapital—may audience pero bawas na ang integridad; may puri pero dulot na ng pagka-pickup nito ng international film festival programmer (kahit pa kinuwestiyun din itong purposiveness ng indie films sa pagiging circuitable sa foreign art market)–o ang kawalan ng market pero may mas angkop sa mas maliitang niche audience na sabayang tumatangkilik at trinatrasforma ng sining?

Dalawang magkausap na representatibo ang boundary markers nitong huli.  Sa isang banda, ang figura ni Lav Diaz na nagbukas at nagpanatiling bukas ng panibagong landas para sa indie filmmakers—ang pagtuon ng susing diin sa sining at politika ng pagsasaad nito para sa politikal na transformasyon, hindi man ng politika, kundi ng sining ng politika.

Sa kabilang banda, ang dokumentaryong politikal na film collectives na lumilikha ng indie films (hindi naratibo, hindi feature-length) para sa partikular na sektor ng kilusang masa.  Politikal ang panuntunan ng sining at ang sining ay gamit sa politikal na transformasyon.

Ang ipinagkaiba ng nakapaloob sa dalawang markers na ito sa Cinemalaya ay ang politikal na intent sa indie filmmaking.  Pinananatili ang politika ng sining at ang gamit ng sining sa politikal na transformasyon sa panuntunan ng mga figura ni Diaz at political film collectives.  Nilulusaw na ito sa Cinemalaya.

Kapag mainstream, wala nang gamit ang kultural na kapital.  Mismong kapital na ang impetu ng sirkulasyon ng pelikula, filmmaker at indie cinema.  Kung gayon, pangangapital na turing ang mainstreaming ng indie filmmaking.

Kaya sa huli, ang tunay na indie filmmaking ay wala na sa kamay ng estado, kahit may aspekto pa rin ng paggamit dito (FDCP, halimbawa, sa pagbibigay ng pondo sa mga natanggap na pelikula sa dayuhang festivals, at siempre, ang pag-claim nito sa produkto bilang kanya na rin).  Ang vanguards nito ay ay pagtungo sa pinakamalayong sulok ng estado, kung saan ito mahina at walang lubos na galamay sa pagpapatagos ng pangangapital nito.  Kung saan ang tao ay pinakadahop ang kondisyong panlipunan, at kung gayon, pinakahinog para sa pagbabalikwas.

Ang tunay na indie cinema ay ang pagpanig sa tao at bayang mas nakapanig sa interes ng indie filmmakers, at kasangga sa paglaban sa estadong puno’t dulo ng malawakan at malalimang kaapihan nilang lahat.  Ang tunay na indie films ay ang lumalaban sa interes ng estado, at nakakiling sa interes ng mamamayan.

Kaninong kwento ang ikinuwento at ikukwento mo? Alin rin kwento ang papaniwalaan at papanigan ng mamamayan? Bulatlat

Street Repertory: The Role of Art in the People’s SONA

August 5, 2008

Artists of various disciplines congregated to make the ‘People’s SONA’ a cultural affair as well. Theatrics, musical numbers and poetry-reading were performed. Enormous, hideous effigies stood side-by-side, creative banners and streamers were hung everywhere and the backdrop bore the color and image of people’s dissent. The cultural concept of the event intended to educate the people on the societal ills brought about by Gloria Macapagal-Arroyo’s seven years in power.

BY JEFFREY OCAMPO
CULTURE
Contributed to Bulatlat
Vol. VIII, No. 26, August 3-9, 2008

The mass action dubbed by the Bagong Alyansang Makabayan (Bayan-New Patriotic Alliance) as the “People’s State of the Nation Address” was staged to counter what the protesters called “talumpati ng kasinungalingan” (a litany of lies) of Mrs. Gloria Macapagal-Arroyo.

Aside from Bayan and its member-organizations, leaders and members of the United Opposition (UNO), Integrated Bar of the Philippines, Solidarity Philippines, Youth for Truth and Accountability Now! (Youth ACT Now!), Oust Gloria Coalition, Gloria Step Down! Movement and the White Ribbon Movement were also present.

The People’s SONA refuted Arroyo’s claim of progress and presented the real conditions of the Filipino people. Thus, the cultural design – the performances, visual ambiance and the whole artistic aura – of the event expressed the people’s outrage. Artists from different cultural organizations congregated to create an impressive artistic repertoire encompassing various disciplines.

Ma. Victoria Socorro de Ocampo of the Concerned Artists of the Philippines (CAP) said, “The role of art in mass actions is an integral one.”
De Ocampo stressed that like the speeches of the leaders of groups and organizations, the cultural performances and the visual elements, which have been “part and parcel” of mass actions, possess educational value as well. De Ocampo, being one of the program directors of SONA protests and other mass actions, emphasized that art is a powerful tool for arousing, organizing and mobilizing the people to advance their interests.

She said that the strength of protest art lies in its capacity to educate and mobilize the masses.

Street ensemble

Different groups of musicians performed before thousands of protesters.

Chikoy Pura of The Jerks gave an acoustic rendition of two of the band’s popular pieces, “Sayaw sa Bubog” and “Rage.” (The audience, including Adel Tamano of UNO and Liza Maza of Gabriela Women’s Party sang along). The strength of the performance, said de Ocampo, was that the songs, which were written for a particular context more two decades ago, possess ‘truth value’ and pressing relevance hitherto.
Datu’s Tribe performed two songs – Karne and Wow Filipinas – the latter tackles the conditions of Filipino migrants.

Poet and musician Jess Santiago performed his song “Only in the Philippines,” eliciting chuckles from the audience.

Sinagbayan or Sining na Naglilingkod sa Bayan (Art for the People), meanwhile, presented an “experimental” piece transfusing poetry, music and theatrics in a “mini-performance”. Filipino-American poet-activist Philippe Javier Garcesto’s poem “Tadhana” talked about the privation and ‘atrocities’ harnessed by the ‘status quo’ and the people’s collective dream “for a better world.” Sinagbayan collectively laid music into the literary piece. According to Joan Lerio, Sinagbayan’s education committee head, the group aims to “popularize art forms that carry out the aspirations of the people for a freer society.”

People’s Chorale composed of individuals from different organizations performed as well. Trained by Felipe “Jun” de Leon, former National Commission for the Culture and the Arts (NCCA) Commissioner on Music, the group performs regularly in anti-Arroyo protests.

Rap musicians were also present. San Francisco-based Active Leadership to Advance Youth (ALAY), BAYAN USA and ANAKBAYAN Malabon chapter collaborated to come up with a performance that dealt with ‘imperialist ties’ between the country and the US.

De Ocampo said, “In the Philippines, rap music, which has a progressive origin, appeals mostly to youths belonging to the marginalized sectors since it can be played even without musical instruments that they cannot possibly afford.”

BAYAN USA performed an oratorical piece written by Armando Vencero entitled “SONA ng Panlilinlang: Ramdam ang Kahirapan” (SONA of Deception: Poverty is Felt). The piece ended with the lines: Ramdam ang kahirapan at hindi ang kaunlaran!/Ramdam ang pagnanasang rehimen mo ay wakasan!” (What is felt is poverty, not progress! The urge to end your regime is felt!).

All throughout the program, Musicians for Peace provided the ‘bridge music’ (music which fills the gap between the parts of the program) using percussion instruments. The group also used ‘found objects’ such as a water jug aside from the traditional percussion instruments.

Portrait of the Filipino family

The UP Repertory Company (UP Rep), meanwhile, staged a “tula-dula” titled “Ang Kasalukuyang Mukha ng Pamilyang Pilipino”. It deals with the daily predicaments of a Filipino family.

The father, Nante Poorita, worked in a factory for a very low salary and was eventually dismissed. His wife Nancy is a public school teacher who tries to cope amid the crisis of Philippine education. Their daughter Iska is trying to survive in a state university, which is becoming more elitist.

UP Rep’s Mimi Aringo explained that “the story of Poorita family is the story of countless Filipino families. Workers, government employees such as teachers and students are all oppressed and exploited in a systematic way.”

Visual exigency

Red emerged as the dominant color of the event.  The sky was painted red as flags of different organizations were waved. Similarly, the stage’s backdrop was a red tarpaulin containing the phrase ‘People’s SONA’ with an image of clenched fists printed below it. Red has been historically used to symbolize radicalism and opposition to the prevailing system.

The Promotion of Church People’s Response (PCPR) made higantes (large images) representing three marginalized sectors in Philippine society — workers, peasants and the middle class.

Roel Anda of PCPR said it took them a week to finish the higantes. The faces of the higantes were made out of papier-mâché and bamboos were used for their frames. The PCPR said the higantes represent the people’s “higanteng protesta” (giant protest) against the Arroyo administration. This, according to PCPR, is one way by which church people support the struggles of these sectors.

Members of Salinlahi Alliance for Children Concerns also presented their own version of higantes. They made faces out of cardboards and water-based paints. They also used torn clothes to symbolize the impoverished condition of the people. Franstel Garcia of Salinlahi said they used their “kalawakan ng imahinasyon” (the vastness of imagination) to come up with and execute these ideas.

Another effigy, made by Bayan Muna Partylist, portrayed the president as a bat. Bamboo and black taffeta cloth were used.  The effigy portrayed the president as a blood-sucking creature feeding on the misery of the people through the value added tax (VAT) on petroleum products. The logos of oil companies such as Petron, Chevron and Shell were used as pendants adorning the bat. The earrings, on the other hand, were shaped as dollar signs.

An image burned, a war long-declared

Bayan’s effigy this year has been the largest ever done for a SONA mass action. According to Max Santiago of Ugatlahi, an organization of visual artists who administered the production of the effigy, it took them weeks of brainstorming and meticulous collective work to finish the 21-foot effigy.

The tradition of creating effigies in the Philippines began during the Spanish colonial period when the people of Angono, Rizal created enormous caricatures of hacienderos (Spanish landlords) to protest the unjust system in the hacienda (vast parcel of land).
This year’s effigy featured a sinking ship and the president escaping aboard a soaring aircraft. They used the recent Sulpicio Line’s MV Princess of the Stars’ tragedy as an analogy to represent the Filipino people drowning in the economic crisis. Meanwhile, Arroyo aboard the aircraft symbolized her evasion of her responsibility and accountability as the president. The Ugatlahi painted the aircraft with the American flag to symbolize Arroyo’s puppetry to the U.S. government.

At around 3 p.m., leaders of various groups burned the effigy as a sign of the people’s resolve to end the Arroyo administration.
Before the burning, members of indigenous people advocates group TAKDER (Tignayan Dagiti Agtutubo ti Cordillera para iti Demokrasya ken Rang-ay) performed a patong. Patong is a Cordilleran dance ritual, which uses gansa (gong) to announce wedding, death of a family member, truce between tribes and other important events. In this case, they performed the patong to remind the people of the long-declared war against the “corrupt, anti-people Arroyo regime.”

s the fire consumed the effigy, the people chanted “Makibaka, ‘Wag Matakot” and “Pahirap sa Masa, Patalsikin si Gloria” (Dare to Struggle! Oust Gloria, a Burden to the People!).

At the end of the program, the bat effigy of the president was also burned while the People’s Chorale sang “Pag-ibig sa Tinubuang Lupa” (Veneration for the Motherland).

De Ocampo said that art – through the performances, visual components and the whole artistic assemblage of the event’s cultural design – had accomplished its role in the ‘People’s SONA’. She said it was able to expose the ills perpetuating under and the “crimes” of the Arroyo administration. “It had achieved its goal of showing the utter disgust of the people toward the president and her administration,” she concluded.

Ang sinasabi ng litrato

July 24, 2008

Patrick Bilog

Rebyu ng Ligalig: Portraits of Human Insecurity and Public Unrest
Photo exhibit, pinasimulan ng Artists’ Arrest, Southern Tagalog Exposure at Kodao Productions
Nakadisplay sa Conspiracy Bar mula Hulyo 18 hanggang Agosto 5, 2008

ANG DALI na ngayong magretoke ng litrato. Kaya hindi ko agad pinaniniwalaan ang lahat ng nakikita ko. Sinusubukan ko munang baklasin sa utak ko ang litrato para maghanap ng mga bakas ng pandurugas. Baka kasi ipinatong ang ulo sa ibang katawan, at pinatong naman ang katawan sa ibang bakgrawnd.O baka may dinagdag na filter para kuminis ang mukha at kilikili. Pero marami ring pagkakataon na natatameme ako. Ang linis kasi ng pagkakapeke. Parang totoo.

[29JAN08,TAGUIG] ALANAH TORRALBA
Grace Ligutan, 36, stares at a miltary officer during a demolition of shanties near a military camp in Taguig district on 29 January 2008. Nearly 1000 families have become homeless following the government’s plan to convert the land into a commercial complex.

Bumaligtad ang utak ko nang puntahan ko ang photo exhibit na Ligalig: Portraits of Human Insecurity and Public Unrest kung saan tampok ang mga kuha nina: Boy Bagwis, Audrey Beltran, King Catoy, Karl Castro, Kiri Dalena, Dada Docot, Chantel Garcia, Kenneth Guda, Cristopher Linag, Nerve Macaspac, Marie Perlada, Ilang-Ilang Quijano, Candice Reyes, Luwalhati Silang, Jake Silbato, Alanah Torralba, at Raymund Villanueva. Hindi umubra rito ang pagbabaklas ko ng litrato. Wala akong makitang idinagdag na mga elemento. Sa halip, ang daming nawawalang detalye at ang daming masaklap na imahen sa koleksiyong ito. Tungkulin ng tumitingin na punan ang mga kulang.

Ang nawala, ang nawalan at ang naghahanap

WALANG KLASE DADA DOCOT
Maimbung, Sulu – Amidst the ceaseless clash between soldiers and those labeled as terrorists, inocent school children are one of the biggest losers. (May 2008)

Sa “Walang klase” ni Dada Docot, bakante ang isang klasrum sa Maimbung, Sulu dahil sa labanan ng militar at ng binansagang mga terorista. Mistulang pisara ang pader na may nakasulat na, “if you are a leady be care for to your budy because the boys are ready to kill your biarginity.” Sa litrato naman ni Alanah Torralba, dinemolis ang tahanan ng isang ale. Kahit katabi niya ang estatwa ng Sto. Niño at ng birheng Maria, wala siyang kalaban-laban sa armadong sundalo sa harap niya. Tabingi ang kuha ni Karl Castro sa portait ni Karen Empeño, isang estudyanteng dinukot ng mga pinaghihinalaang ahente ng militar.

“PORTRAIT OF KAREN EMPEÑO” KARL CASTRO
A gray-tinge gloom provide the frame for Karen Empeño’s portrait, taken during the Martial Law Commemoration at Liwasang Bonifacio, Manila. Karen was bducted by suspected military agents in Hagonoy, Bulacan in June 2006.

Sa ibang mga litrato, may balikbayang umuwing nakakabaong, may napatay na journalist, may batang lumobo ang ulo dahil sa aerial pesticide, may batang nawalan ng bahay dahil sa road widening project ng QCCBD, may lumikas na komunidad dahil sa operasyong-militar, at may nakulong dahil sa kanyang pulitikal na paniniwala.

“BOW, MOVE FORWARD AND HAMMER”, KING CATOY
Despite repressive measures against trade unions, workers continue to organize themselves to fight for a better future.

Kung mayroon mang imahen na kakikitaan ng pag-asa, siguro ito na ang mga aktibistang patuloy ang martsa kahit binobomba na ng tubig, at ang kuha sa mga rebeldeng NPA.

Sa unang tingin, mukha itong marahas. Pero kung itatabi ito sa ibang litrato, lumalabas na mas madali pa itong maunawaan. Naghahanap sila ng kaayusan. Nilalabanan nila ang mapang-aping puwersa ng estado.

Walang-hiya

Ibang imahen ng bansa ang ipinapakita ng administrasyong Arroyo. Makikita ito sa kanilang mga islogang “Ramdam ang Kaunlaran” at “Labanan ang Kahirapan.” Pero nagkamali ng sinabi si Exec. Sec. Eduardo Ermita ng tanungin siya sa isang presscon tungkol sa lalamanin ng nalalapit na State of the Nation Address. Sabi ni Ermita, “Magrereport siya, ano ba ang improvements sa infastructure…totoo ba na ang mga barangay ay … I was about to say electrocuted, electrified.” (tignan ang bidyo rito)

“RICH” BOY BAGWIS
A study in contrast. High-rise upscale housing hover above shanties in Tondo, Manila.

Bakit kaya electrocute ang nasa isip niya? Nakakataranta dahil nakuha pa niyang tumawa. Madadagdagan pa kaya ang litrato ng mga biktima? ’Wag naman sana.(PWeekly)

Repleksiyong biswal: Rebyu ng SONArt

July 5, 2008

Darius Galang at Chrysalin Ann Garcia

Rebyu ng SONArt

Lunduyan Art Galler

(88 Kamuning Rd., Quezon City)

Hunyo 15 – Hulyo 15, 2008

“Ang artista, namimili rin ‘yan. Puwede siyang magpakita ng katotohanan, o puwede rin siyang magtakip ng katotohanan,” pahayag ni Eunice de Asis ng Concerned Artists of the Philippines o CAP.

Kagyat at kamakailan lamang nabuo ang SONArt, isang eksibit ng mga manlilikhang-sining, mula sa isang munting salu-salo ng mga artista na nagtanungan kung ano na ang nagawa sa ilang buwan. Naisipan nilang tipunin ang ilang likhang sining nila na wala namang tema sa umpisa. Ngunit sa malaon, pinili na nilang gawing tema ang paghahanda para sa gagawing Sona (State of the Nation Address) ng pangulo sa Hulyo 28.

Sinosente…Pano Sila? ni Maia Magpantay (Mixed Media)

Simple lang ang pahayag ng koleksiyon. May ilang mga obra na naka-display ang naipakita na sa mga nagdaang eksibit. Ngunit isang pahayag na rin ito – hindi pa rin nagbabago ang mga kondisyon sa lipunan.

Iba’t-ibang midya ang ginamit ng mga artista kaya nagmukhang interesante. Nariyan ang gawa ng mga artistang sina Boy Dominguez at Neil Doloricon na madalas na nating nakikita ang mga gawa. Ilang piyesang napagdaanan na ng panahon rin ang nakasabit, tulad ng Si Juan Ngayon ni Ronald Jeresano.

Si Juan Ngayon ni Ronald Jeresano (Oil/acrylic on canvas)

Katabi nito ay ang makulay at madetalyeng gawa ni Parts Bagani, na nagpapakita ng buhay ng mga mandirigma sa kanayunan. Kitang-kita naman ang emosyon sa dalawang obrang pinamagatang Sigaw ni Rommel Ramota. Mistulang nilalayon nitong pukawin ang atensiyon ng tagamasid sa metapora ng pagsigaw sa ilalim ng paniniil. Kakatuwa, na may apat na dibuho rin si Ramota na nagpapakita ng iba’t-ibang ekspresiyon. Pinagbibigkis ito ng apat na tuyong nagpapakita ng nabubulok na sikmura.

Sigaw 1 ni Rommel Ramota (Oil on canvas)

May ilang likha namang, oo, malayung-malayo sa pagkakapulido sa paggawa. Aminado rito si de Asis, ngunit para sa kanya, hindi na usaping estetika ang isang likhang-sining kung mahusay naman ang ibinibigay nitong mensahe. Content over form, sa madaling salita.

Concealer ni Ediefer Gutierrez (Acrylic)

Kapansin-pansin ang malaking litrato ng isang taong nagmistulang “Hitler” dahil sa tekstong nakalagay sa itaas ng labi (Tramp/Tyrant ni Renan Ortiz). Kakatwang nasa mismong gitna ito ng espasyo ng eksibit. Tila hindi batid ng midyang ginamit dito (tarpaulin) ang kahirapan ng paghahagilap ng materyales ng iba pang nakapaligid sa kanya. Maaari, intertextual na ang laman/mensahe nito sa pagpapakita ng tila bulag na pananaw sa nakapaligid sa kanya.

Tramp/Tyrant ni Renan Ortiz (Light box and tarpaulin)

Hindi man gaanong pansinin, nasa isang sulok naman ang ilang kakatuwang obra. May isang larawan ni Pangulong Arroyo, na nakapinta sa parihabang plywood. May dalawa pang malaking garapon/damawana na pinintahan ni Ted Camahalan. Ayon sa mga manlilikha, mahirap na ang buhay ngayon kaya kahit anong midya bukod sa kambas – na hikahos na silang bilhin ngayon – ang dapat nilang matutunang gamitin. Marahil, repleksiyon ang pagpili ng midya sa reyalidad ng buhay.

Anu’t ano pa man hindi malayo ang koleksiyon bilang ekspresiyon at pagharap ng mga alagad ng sining sa kasalukuyang nararanasan ng sambayanan.