Archive for December 15th, 2008

Editorial Cartoon: Anti-Tank

December 15, 2008



AFP at CEGP: Dalawang ‘bukas na liham’

December 15, 2008

MAY dalawang liham na kumalat kamakailan sa internet na tumatalakay sa isyu ng panghihimasok ng mga elemento ng AFP (Armed Forces of the Philippines) sa mga kampus ng mga pamantansan para siraan ang mga aktibistang organisasyon ng kabataan.

Ang una, isang di-nilagdaang “bukas na liham” diumano ng AFP sa Philippine Collegian, lingguhang pahayagan ng mga mag-aaral sa UP Diliman, at mga mambabasa nito. Ipinamudmod diumano ang naturang liham sa UP Diliman. Kamakailan, lumabas ang ilang bahagi nito sa mga balita sa diyaryo. Kinilala ang awtor ng liham na isang Army Lt. Col. Leopoldo Galon Jr., kumander ng 7th Civil Relations Group ng AFP.

Ang pangalawa, mula sa College Editors Guild of the Philippines (CEGP). Bilang tugon sa liham diumano ni Galon, naglabas ang CEGP ng “bukas na liham” din para sa AFP at “lahat ng kabataan at taumbayang nagmamahal sa demokrasya.”

Narito ang dalawang liham:

Open letter to the Philippine Collegian and its readers

This is a feedback to the Philippine Collegian’s story entitled, ‘Crossing the Line of Duty: Accounts of Militarization in Campuses” dated 08 October 2008. After reading the article, I noticed that there had not been any side of the military presented, not to mention the bad light it has unfairly shed to the military. It is for this purpose that I may impart a perspective other than what the article has presented.

As an Army officer, there were cases where student youths were among those who fired their guns against us in combat up there in the mountains; student youths who have completely abandoned their studies in lieu for the armed struggle. The Philippine Collegian itself, in its website, has the story of “Gemalyn Lacadin @ Gemma” (not her real name) – she started out as an activist, she ended up carrying a gun, and… dead. Based on the article-tribute to her, she has shed off the luxury of her life devoting to her cause. The devotion for the betterment of the people is remarkable, but the cause to resort to armed struggle is not. The fact is, she will no longer be able to distinguish that there would have been other, more peaceful means of caring for the country.

Such was Gema’s story, and there are others equally, if not more heartbreaking. Our concern for the students is not unfounded. As with Gema’s, there have been many cases where promising students whose lives were ended too soon and too tragically because they have crossed the path to the armed struggle, where, however it is romanticized by the insurgent members, is still a portal to a life of suffering, violence, and crime. It is not the road less traveled by, it is a dead end. And to veer away from that path makes all the difference.

But more than feeling sorry for the loss; we, in the military see it as our duty to prevent such violent deaths from happening. Through the years, we have learned of the schemes of the CPP-NPA to access the youth sector – seeping through educational institutions and campus organizations, and targeting students. Their persistent presence and contact in campus communities speaks strongly of their adeptness in appearing inconspicuous but highly influential to students.

Ours is not to dictate, ours is just to inform our youth that activism and membership to some organizations could lead to this violent fate. Our visit to the campuses and our symposia are for this purpose. Students have the right to be informed, they have a mind of their own, so let us allow them to consider these facts, and decide for themselves. What could be prevented from happening, should be.

All of us are activists in our own ways; somehow at some point in our lives we find advocacies to which we devote our lives with. We are not against activism. What we are against is the armed struggle that lured away activists from their activism. We are glad to see our youth filled with confidence, assertiveness, and who truly care for the welfare of the country. Sometimes, we are even inspired by their idealism. That is why, we find the statement of Vijae Alquisola, National President of the College Editorials Guild of the Philippines, saying that our visits in campuses are to silence students and… to send a chilling message to youth and student leaders” rather inaccurate.

We would like to make it clear that rallies, demonstrations, and other protest assemblies are well-acceptable to us. Demonstrators can continue to argue, oppose, or debate over the merits and demerits of policies, decisions, etc – such are the works of democracy. Our premium concern is those who cross and double-cross the thresholds to armed struggle and illegality.

We, in the Armed Forces of the Philippines, do our level best to keep our students aware and vigilant. Wouldn’t it be a greater disservice to know what we know and leave the students badly informed and susceptible? No matter how many eggs are thrown at us, we continue to strive to prevent the youth and the students from entering into the borders of violent armed struggle. We choose not to lose by default.

Meanwhile, the military is accused of tagging certain legitimate organizations as communist fronts. Actually, the tag did not come from the military; the classification came from the mouth of Communist Party of the Philippine Chairman Jose Maria Sison that was video recorded. In that video record, Sison thoroughly explained the nature and purposes of these groups. Sison could be slighted for the incorrect attribution to the military; it is his brainchild in the first place. Sison sees no harm in tagging these groups, including the League of Filipino Students, as communist fronts, so, there is actually no issue here.

May I also clarify the disparagement made on the film “Batang Aktibista”. Contrary to the article’s criticisms, the short film in fact, presented the issues on the tuition free increase and the lack of school facilities as legitimate issues being raised by the students. Issues that are very much relevant to the students; issues that I, myself, as a parent, is very much affected with. The film was not about discounting these issues, but rather, the film is about groups who are using these issues into luring the students first, into activism, then later on into armed struggle.

We see regular NPA cadres agitate students, the kind of which that pushed the students from mere activism into the use of arms. Students are falsely told that they have become military targets, or that they will be harassed. Such is the paranoia sowed among the student activists for them to become allergic even when soldiers are merely helping communities clean their environment, or giving out free medical/dental services, or carrying out a feeding program, or conducting symposia in campuses for dissemination of information.

In speaking of paranoia, this has been the same obsession which shook the CPP-NPA-NDF when the group purged its own members on mere suspicion. A paranoia that is so deep that it claimed thousands of lives of its own members. There are those who lived from this nightmare and share their experiences; an example of such factual account of these sufferings is contained in the book of Bobby Garcia entitled, ‘To Suffer Thy Comrades”. We should not forget that most victims of these purges were student cadres who abandoned their studies and carried out cadre works.

Today’s students are better empowered, can interface and confront adversities with dynamism and composure. Anchored to what is right and steered towards the right path; with the right ideas, the right choice and proper application of thoughts, our students can create a world of difference and make the country proud. We too are parents who may not have all the answers, but who wants the best educational opportunities and experiences for our children sans interference from dubious groups and personalities.

* * *

This is in reply to “Open Letter to the Philippine Collegian and Its Readers” by the Armed Forces of the Philippines

Open letter to the Armed Forces of the Philippines, and all democracy-loving youth and citizens

The Armed Forces of the Philippines is resurrecting martial law in schools, universities and communities through its program of campus and urban militarization.

This move is clearly meant to silence, harass and repress youth and students who are committed in the fight for meaningful social change.

This is the very reason why the College Editors Guild of the Philippines (CEGP) stands by its position that the entry and intervention of the military in our schools through the launching of fora and symposia under the guise of ‘information dissemination’ is aimed solely to sow intrigue and division among youth and students and to demonize youth organizations critical of anomalies in government. This is the most accurate depiction of the present situation in our schools, universities and communities at present and there is no other way to perceive it.

We are not for a minute swayed by the diplomatic pitch of the AFP’s ‘Open Letter to the Philippine Collegian and Its Readers.’ Its contents and allegations could not be any farther from the truth.

If the AFP really appreciates student activism as a right and freedom, why are they the prime suspects in the forced disappearance of Karen Empeno, Sherlyn Cadapan, Jonas Burgos and James Balao?

If this were true, what explanation could the AFP give for the results of the investigation conducted by United National Special Rapporteur for Human Rights Prof. Philip Alston on rampant extra-judicial killings of activists and journalists? Why did elements of the military and its intelligence personnel have to infiltrate a peaceful protest action at the Polytechnic University of the Philippines (PUP)-Sta. Mesa on August 29 to maliciously take photos and harass students who participated in the rally? Was it not the military that shot our colleague and human rights advocate Benjaline “Beng” Hernandez from Ateneo de Davao point-blank in the face in a legitimate fact-finding mission in Arakan Valley last April 5, 2002?

Was it not the military who filed false rebellion charges against the editor-in-chief, student council president and five other students of PUP-Lopez, Quezon who did no crime but to oppose policies affecting their basic rights and freedoms? Since when has student activism, which the AFP claims to accept and appreciate, become an act of rebellion?

Unlike the AFP’s tactics, these incidents are not mere accusations, these are clear and present desperate moves of the military and its “commander-in-chief” to discredit, vilify and malign critical youth and student organizations.

This tactic of the AFP is not new. In 2005, a powerpoint presentation entitled, “Knowing Thy Enemy” released by the military for viewing in campuses and communities named organizations, including our Guild, as “enemies of the state” and baselessly tagged them as “communist fronts.” It is precisely through this twisted interpretation that the AFP seems to gather license to harass, repress, torture and kill with impunity. Where now does the profession to accept activism figure in this scenario?

Because of these, the AFP is sowing an extraordinary “paranoia” – not aimed towards activists but towards any visible AFP element in any area. Kaya’t huwag kayong magtaka kung bakit natatakot ang mga mamamayan sa inyong presensiya; inosente lang ang tanging may karapatang magtaka. And, sadly, the AFP could not convince anyone that it is innocent of the many atrocities hurled at it.

Lastly, we are proud of our activism. We do not and will not apologize for standing up for what is democratic and just. We maintain that it is the AFP, this government and its overly corrupt, militarist and tyrannical ways that are forcing youth and students to take up arms.

The College Editors Guild of the Philippines will never apologize for writing about the real situations in society and for the advancement of the youth and people’s rights. To write is already to choose, and we choose justice, democracy and freedom of expression.



Kuwento ng madla, pamamahayag ng madla

December 15, 2008

Kenneth Roland A. Guda

DI PA man alas-10 ng umaga na tinakdang oras ng pagsisimula ng programa noong Nobyembre 29, “standing room only” na ang Seminar Room ng National Institute of Geological Sciences (Nigs) sa UP Diliman.

Katunayan, lampas alas-otso pa lamang, may mga naghihintay na sa labas ng benyu. 50 hanggang 70 lang ang inaasahan naming dadalo sa kauna-unahang Pinoy Citizen Journalism Seminar. Ipinamalita lang kasi namin sa internet at ipinakalat sa mga kuwentu-kuwento ang Seminar, na mukhang kauna-unahan ngang seminar ng citizen journalists sa Pilipinas. May pang-engganyo pa kami sa mga dadalo, para masiguro lamang na di lalangawin: libreng pananghalian sa unang 50 pre-registrants.

Pero sa araw mismong iyon, humigit-kumulang sa 100 ang dumagsa sa Nigs — para dumalo sa lektyur nina Prop. Danny Arao at Tonyo Cruz, at para matuto sa iba’t ibang skills training sa pagsusulat ng balita at lathalain, photojournalism, pagkuha ng bidyo, at science blogging. Halatang uhaw sa kaalaman ang mga nagsipagdalo. Hindi na mahalagang hindi sila umabot sa unang 50 nabigyan ng pananghalian. Ang mahalaga, nakadalo sila sa breakout sessions, at natuto (sana) sa panimulang mga talakayan hinggil sa limang nabanggit na larangan.

Hindi namin sinasabi ito dahil kami ang nag-isponsor (kasama ang College Editors Guild of the Philippines, Computer Professionals Union, Agham-Youth at UP GEMS), pero masasabi talaga naming “breakthrough” ang naturang Seminar. Bilang mga mamamahayag kasi, palagi kaming naiimbitahan sa mga workshop, seminar, at lecture para magbahagi ng aming kaalaman sa pagsusulat, pagkuha ng larawan at iba pang gawain sa pagdidiyaryo. Pero kalimita’y kabataang mga mamamahayag ang odyens. Sa Seminar na ito, nangahas kaming ibukas sa iba’t ibang sektor ng lipunan ang pagsasanay sa pamamahayag. Kaya nga pinili naming gamitin ang konsepto ng “citizen journalism.”

Nakakatuwa ang saklaw ng odyens na dumalo. Siyempre, maraming bilang pa rin ang mula sa kabataan — iyong batikang mga blogger, manunulat sa kampus, mag-aaral ng pamamahayag. May mga representante ang iba’t ibang publikasyon sa kampus, mula FEU hanggang PUP hanggang UP Los Baños. Pero nakakatuwa ang paglahok ng iba’t ibang organisasyong kumakatawan sa batayang mga sektor. May mula sa mga kawani ng gobyerno, manggagawa, migrante, kababaihan. Marami ang mula sa sektor ng kalusugan. May mga mula sa organisasyong pangkarapatang pantao. At marami pang iba.

Indikasyon ito ng pagnanais nilang masandatahan ng karampatang kaalaman — para sila na mismo ang mag-ulat ng kani-kanilang mga istorya. Napakarami ang limitasyon sa masmidya, laluna sa mainstream na masmidya. Bakit hindi sila na mismo ang maging mamamahayag ng kanilang mg isyu — silang mismong nasa front lines ng balita, silang mismong araw-araw na nakakasaksi sa mahahalagang panlipunang kaganapan? Madalas silang walang boses sa masmidya. Sa tulong ng Seminar, sana’y nabigyan sila ng kaunting kaalaman at, mas mahalaga, ng kumpiyansa sa sarili, para maging “citizen journalists.”

Panimula pa lamang ang inilunsad noong Nobyembre 29. Salamat sa lahat ng tumulong para masakatuparan ito: sa mga kapwa isponsor sa CEGP, CPU, Agham-Youth, UP GEMS at; sa UP Nigs; sa mga naglektyur: kina Prop. Arao at G. Cruz, at sa mga nagbahagi ng kanilang kaalaman: sina Iris Estrera (newswriting), Rowena Paraan (features writing), Jimmy Domingo (photojournalism), EJ Mijares (videography) at Dr. Giovanni Tapang (science blogging); at, siyempre, sa mga dumalo — sa mga estudyante’t kabataan na dinayo ang sulok na ito ng UP Diliman, at sa mga miyembro’t kinatawan ng iba’t ibang sektoral na organisasyon.

Para sa inyo lahat ang isinagawang Seminar. Para sa inyong lahat ang aming mga larawan at panulat.

* * *

Registration: Alas-nuwebe ng umaga, dagsa na ang mga nagsipagdalo.

Isa sa mga nagbigay ng paunang salita si Rick Bahague ng Computer Professionals Union.

Masusing tinalakay ni Prop. Danny Arao ang konsepto ng citizen journalism at ang mga tungkulin at responsabilidad ng isang citizen journalist.

Samantala, abala rin si Soliman Santos, manunulat ng Pinoy Weekly, sa pagbenta ng librong Pluma at Papel, koleksiyon ng mga sanaysay ng tagapangulo ng editorial board ng Pinoy Weekly na si Rogelio Ordoñez.

Masigla at kuwelang tinalakay ni Tonyo Cruz ang mayamang potensiyal ng new media.

Isa sa mga nagbahagi sa open forum si Engr. Mon Ramirez, hinggil sa mga karanasan ng Arkibong Bayan — isa sa pinakamaningning at matagumpay na kuwento ng citizen journalism.

Pila-pila sa pagkain.

Paghahanda para sa breakout sessions.

Si EJ Mijares ng Sine Patriyotiko (Sipat) ang tagapagsalita para sa sesyon sa videography.

Masaya at makulay naman ang talakayan hinggil sa newswriting sa pangunguna ni Iris Pagsanjan-Estrera, associate producer ng Saksi sa GMA-7 News.

Masinsin at mabunga ang talakayan hinggil sa features writing sa pamumuno ni Rowena Paraan ng National Union of Journalists of the Philippines (NUJP) at Philippine Center for Investigative Journalism (PCIJ).

Interesante at hindi lang pang-“geek” ang diskusyon hinggil sa science blogging ni Dr. Giovanni Tapang ng UP National Institute of Physics at AGHAM.

Sa kabila ng “nakabubura ng mukha” na lamig ng aircon, patok sa takilya ang diskusyon sa photojournalism ni Jimmy Domingo ng Konrad Adenauer Asian Center for Journalism sa Ateneo de Manila University.

Nagsagawa pa ng hands-on training sa mga nagsipagdalo sa kanyang sesyon si EJ Mijares ng Sipat.

Ang istap ng Pinoy Weekly na ilan sa mga responsable sa paghahanda para sa Seminar: (Mula kaliwa) Soliman Santos, Jeffrey Ocampo, Darius Galang, Kenneth Guda, at Ilang-Ilang Quijano.

Mga larawan nina Jeffrey Ocampo, Darius Galang, Ilang-Ilang Quijano at Makis Magaling


Matagal nang handa sa ‘radikal na pagbabago’ ang maralita

December 15, 2008

Jeffrey Ocampo

Pag-asa para sa radikal na pagbabago (KR Guda)

Martsa ng mga maralita noong Disyembre 2: Pag-asa para sa radikal na pagbabago (KR Guda)

ALA-SAIS na ng gabi at madilim na ang paligid ng Payatas. Sa tahanan ni Conchita Orande o Aling Conching, nakapalibot ang kanyang asawa, mga anak at apo sa harap ng lumang telebisyon. Maliit lang ang kanilang bahay na gawa sa pinagtagni-tagning materyales. Iniilawan ng malabong bombilya ang kabuuan at mga detalye nito, gayundin ang pagal na katawan ni Aling Conching mula sa maghapong paghahanap-buhay.

“Bunga ng pagsisikap (ito),”pagmamalaki niya sa bahay, sa kabila ng kaliitan nito. Pinagkakasya niya ang kanyang pamilya sa masikip na bahay na iyon na nakatayo sa lupang kanilang nabili.

Pamimili ng basura sa tambakan ng Payatas ang hanapbuhay ni Aling Conching. Sila itong namumulot ng mga basurang mapapakinabangan pa at paghihiwalay ng mga ito batay sa kanilang klase: lata, karton, papel, plastik na bote at baso, bakal. Ito rin ang ikinabubuhay ng karamihan ng mga residente ng Payatas.

Aabot ng siyam na oras ang inilagi ni Aling Conching sa tambakan para mamili ng basura. Sa arawan na kitang P150, lubhang hirap sa buhay ang pamilya Orande. Ayon sa National Wage and Productivity Commisssion, aabot na sa P858 ang kailangan ng isang pamilyang may anim na miyembro sa isang araw para sa pinaka-simpleng pagkain, pamasahe at ilang gastusin. Sa kaso ng pamilya ni Aling Conching, pinagkakasaya nila ang kanyang karampot na kita para itaguyod ang kanyang pamilya na umaabot sa 12 ang miyembro, kasama ang anim na maliliit na apo.

Umabot na sa 55 anyos si Aling Conching, at hirap na ang pangangatawan niya. Ngunit tuloy pa rin siya sa kanyang pamimili para maitawid sa pangaraw-araw ang kanyang pamilya.

Biktima ng kontraktuwalisasyon ang kanyang asawa. Dating dyanitor sa Araneta Center sa Cubao, natanggal ito noon pang 1995. Dahil dito, mag-isang itinatagutayod ni Aling Conching ang kanyang pamilya, bagama’t pamiminsan-minsa’y nakakatulong ang anak na isang mangangalahig.

Dahil dito, may mga pagkakataong hindi na sila kumakain ng hapunan dahil sa kakapusan ng pera. Isa lang ang pamilya ni Aling Conching sa libu-libong pamilya na lumiliban sa pagkain, ayon sa pag-aaral ng Center for Trade Union and Human Rights.

Samantala, may mga pagkakataong hindi na nakakapasok sa paaralan ang kanyang mga apo dahil wala ring maipabaon sa mga ito. Hindi rin abot-kamay ang tulong-medikal sa lugar at iba pang serbisyong panlipunan na dapat ay napagkakaloob ng libre sa mga mamamayan.

Larawan ng pamilyang Pilipino

Hindi lamang ang pamilya Orande ang kagaya nitong lugmok sa kahirapan. Batay sa pag-aaral ng Social Wheater Stations nitong Hulyo, dumarami ang pamilyang Pilipinong nagsasabing sila’y naghihirap. Ayon sa grupo, 59 bahagdan o 10.6 milyong pamilya ang nagpahayag hinggil sa kahirapang dinaranas nila.

Hirap din ang napakaraming pamilya na tustusan ang kanilang pang-araw-araw na pangangailangan. Sa sarbey ng Ibon Foundation noong Abril, lumalabas na nahihirapan ang pamilyang Pilipino sa pagbili sa pagkain. Nito namang Oktubre, lumalabas na nahihirapan din sila dahil sa taas ng presyo ng pamasahe, pambayad sa tubig at ilaw at medikal na mga pangangailangan.

Dagdag pa dito, lubhang apektado ang mga maralitang-lunsod sa kasalukuyang krisis pampinansiya na sumasalanta sa Estados Unidos at sa buong daigdig. Lalong tumitindi ang kanilang hirap sa pagtaas ng presyo ng bilihin at ng iba pang mga pangangailangan.

Sa katanuyan, maging ang pamimili ay apektado din ng krisis na ito, ani Aling Conching. Ang plastik na bote na dati’y naipagbibili ng P27 kada kilo ay maipagbibili na lamang ngayon ng P5 habang ang lata na dati’y P50 kada kilo, ngayon ay P10, salaysay niya. Lubhang naapektuhan nito ang arawang kita ng mga mamimili.

Sila rin ang unang-unang naapektuhan ng krisis sa bigas at pagkain. Dahil umaabot na mula P28 hanggang P40 ang presyo ng kilo ng bigas, nagtitiyaga ang mga maralita sa pagpila para sa mas murang bigas ng National Food Authority kahit na napakababa ng kalidad ng mga butil at hindi sapat ang suplay nito. Apektado ang nutrisyon ng mga Pilipino dahil sa paghihigpit nila ng sinturan pag dating sa pagkain.

Kawalan ng kasiguraduhan sa panirahan

Isa sa mga karaingan ng mga maralitang-lungsod ay ang usapin ng kawalan ng kasiguraduhan sa paninirahan. Lagi’t laging may pangamba ang mga ito na isang araw ay maari na lamang gibain ang kanilang mga kabahayan.

Isang matining na halimbawa ay ang naganap at magaganap pang serye ng demolisyon dahil sa pagtatayo ng Quezon City Central Business District. Apektado nito ang napakalaking bahagi ng lunsod ng Quezon gaya ng Sitio San Roque, San Isidro, Brgy. Central at Pinyahan. Aabot sa 15,000 na pamilya ang mapapalayas mula sa kanilang mga tahanan, ayon kay Carmen Deunida o Nanay Mameng ng Kalipunan ng Damayang Mahihirap (Kadamay).

Samantala, umabot sa mahigit 14,000 ang pamilya sa Bulacan at kahabaan ng riles ang sinalanta ng “pagmomodernisa” ng Philippine National Railways, dagdag ng grupo.

Mismong ang lugar ni Aling Conching ay humaharap din sa banta ng demolisyon. Ang Sampaloc, Bansalangin at Narra, mga lugar sa Payatas, ay inaangkin umano ng pamilyang Paez-Santos. Makailang ulit nang pinapadalhan ang mga residente doon ng demolition notice na nagdudulot sa kanila ng pangamba. Sumasailalim din ang mga lugar na ito sa Community Mortgage Program ng pamahalaan kung saan pababayaran sa mga residente ang kanilang lupa sa pangakong ito ay mapapasakanila sa hinaharap. Ngunit hindi sa karanasan, hindi napupunta sa mga residente ang mga ito, bagkus ay napapaalis pa nga sila pagkatapos ng ilang panahon.

Ayon sa Kadamay, ang inaatupag pamahalaang Arroyo ay pagpapalayas sa mga mahihirap mula sa kanilang tahanan habang kibit-balikat sa kahirapang dinaranas ng mga ito.

Bahagi ng ‘radikal na pagbabago’

Kung susuriin, malaki ang papel na ginagampanan ng mga maralitang-lungsod sa panlipunang pagbabago. Dahil sa dami ng kanilang bilang at sa hirap na kanilang nararanasan, isa sila sa mga pangunahing naghahangad nito.

Ayon sa Lagutin ang Tanikala ng Kahirapan, isang sulating hinanda ng Kadamay, aabot na sa 27 milyon ang maralitang-lungsod sa buong bansa. Malaking bahagi nito ay nagsisiksikan sa Kamaynilaan. Ayon pa rin sa dokumento, ang “maralitang-lungsod ay kinabibilangan ng mga manggagawa at mala-manggagawa na dumaranas ng matinding kahirapan.” Dagdag pa, sila din umano “ang lumalaking bilang ng mga mamamayang walang trabaho o regular na hanapbuhay.” Naninirahan sila sa mapapanganib na mga lugar gaya ng tabing riles, tambakan ng basura, ilalim ng tulay, estero, nakatiwangwang na lupa o kaya’y sa mga komunidad na kapos sa mga pasilidad at serbisyong panlipunan.

Karamihan sa kanila ay nagmula sa iba’t ibang lalawigan ng bansa na inigawan ng lupa at napilitang lumuwas ng Maynila sa pag-asang makakanahap ng bagong kabuhayan.

Matagal nang nakikipaglaban ang maralitang-lungsod para sa kanilang karapatan at pagababago sa lipunan.

“Pinatunayan ng mahabang kasaysayan ng pakikibaka ng mga maralitang-lunsod na ang suliranin sa pabahay, trabaho, at karapatan ay sumasalamin sa krisis na sanhi ng mga saligang suliranin ng lipunang Pilipino,” ayon sa Kadamay. Ibig nilang sabihin ay kailangang tugunan ang ugat ng kahirapan ng mga mamamayang Pilipino.

Paliwanag ng grupo, ang patuloy na pakikialam sa pulitika ng Estados Unidos at pakikinabang nito sa ekonomya ng bansa, katuwang ang mga “lokal na naghaharing uri”, ang dahilan kung bakit naghihirap ang mayorya. Pinapanatili umano nito na “atrasado ang agrikultura at bansot ang industriya” ng bansa upang magbigay-daan para sa patuloy na pagsulong ng banyagang ekonomya.

Ayon pa sa grupo, tanging ang pakikibaka para sa “pambansang demokrasya” ang sagot sa kahirapang dinadanas ng maralitang-lungsod at ng sambayanang Pilipino. Kailangan umanong mapalaya ang bayan mula sa “dayuhang kontrol.”

Ayon kay Nanay Mameng, ang kailangan ng bansa ngayon ay “radikal na pagbabago sa bansa sa panahon ng lumalalang kahirapan at at kagutuman ng maralitang-tagalunsod.”

Dagdag pa niya, hindi na nakasasapat ang “pagsandig sa ligal na proseso upang kamtin ang panlipunang katarungan at kaunlaran para sa maralita.”

Para naman kay Aling Conching at iba pang residente ng Payatas, ang kahulugan ng “radikal na pagbabago” ay ang pagpapatupad ng “tunay na repormang agraryo at pambansang industriyalisasyon.” Ito umano ang magbibigay ng solusyon sa kawalan ng trabaho, kagutuman at kahirapang nararanasan ng mga mamamayan.

Pinapaigting daw nila ang laban ng maralitang-lungsod sa kasalukuyan, partikular na pagpapatalsik kay Pangulong Arroyo, lalu pa’t naibasura na ang reklamong impeachment at patuloy ang maniobra sa Kamara para maisulong ang Charter Change na magpapahaba ng termino nito. Hindi umano matitigil ang paghihirap ng mamamayan habang nasa kapangyarihan ang pangulo.

Sa kagaganap lamang na “Lakbayan ng Maralita” sa pangunguna ng Kadamay noong Disyembre 1-2, nagmartsa ang mga maralita ng Payatas, kasama ang iba pang maralita, mula sa kanilang lugar tungo sa Mendiola.

Noong gabing bago ang martsa, naghanda sina Aling Conching. Kailangang magpalakas para sa aktibidad kinabukasan. Kung kaya, sinikap nilang makakain ng hapunan. Iyon nga lang, nahihiyang kuwento ni Aling Conching, “pagpag” (pagkaing mula sa basura, o pinagtirhan ng iba) lang ang naihain sa hapag.

Pero naniniwala siyang sa pamamagitan ng martsang iyon at marami pang ibang martsa, magbabago rin umano ang kalakaran.


Trippy Divisoria!

December 15, 2008

Darius Galang

DIVISORIA: magulo pero masayang destinasyon ngayong Pasko (PW File Photo)

UNANG banggit pa lang sa Divisoria, mamumutawi na ang imahe ng basura at sandamakmak na paninda. Makulay ngunit makalat. Pero dito ka pa rin makakakita ng pinakamurang bargain ng kung anumang hinahanap mo.

Tamang-tama ba sa Pasko?

Oo naman. Sa bawat taon lumalala ang krisis at tumataas ang presyo, pero kaban pa rin ang Divisoria ng mabababang presyong bilihin. Anuman ang naisin mong bilhin, chances are, sa lugar na ito mo sila makikita.

Maaga nang nagbubukas ang mga tiangge rito ngayong panahon ng kapaskuhan. Kaya, ihanda na ang tsinelas o sneakers sa pag-iikot! (Hmm, magbaon ka na rin ng ekstrang damit kung pagpawisan ka man.)

Tahanan ang Divisoria ng ilang lugar-pamilihan, kasama na ng mga kalyeng mistulang ginawang palengke. Mula sa pagpasok mo mula Recto, masasamsam mo na ang amoy ng tinitindang inihaw na pusit. Dumako ka pa at makikita mo ang ilang naglalako sa kariton, hanggang sa Tutuban Mall kung saan naka-tolda na ang mga nagtitinda.

Kung maglalakas ka ng loob, maaari mong ikutin ang kabuuan ng Talipapa, este Divisoria. Pa-kaliwa galing ng Recto, at matutunton mo ang Mall 168. Dito ka mamili kung gusto mo ng de-aircon (bukod sa interior ng Tutuban Mall, ito pa lamang ang naka-aircon na lugar sa Divisoria).

Pagkalabas mo ng 168, matutunton mo na ang daan tungo sa Juan Luna St. Mistulang isang mosh pit, isang mahabang palengke ang kalyeng ito. Pag-iingat–doble, tripleng pag-iingat–ang dapat mong gawin sa iyong mahahalagang dala-dala. Pramis, ang isang sampung-minutong kalyeng lakarin ay aabot ng di-kukulanging isang oras. Hindi lamang dahil sa pagtingin-tingin ng mga paninda, kundi maging sa pakikipag-gitgitan sa dami ng taong paroo’t parito.

Malpit-lapit na ang Divisoria Mall mula rito. Dito ka mamili ng kung anu-anong surplus canned goods, laruang galing sa Tsina (marami ritong imitasyon ng sikat na Gundam, Pokemon, kahit pa Tamagotchi, malapit-lapit pa ang kalidad sa orihinal), at mga kendi, lahat nakapresyo sa murang halaga. Ingat lang sa melamine.

Padako na sa port area ang palengke. Bagsakan ng sariwang gulay at prutas galing sa mga probinsiya ang lugar na ito.

Pabalik sa Tutuban, madadaanan ang ilang makasaysayang gusali, kasama na ang KT Tower. Ang riles na ilang taon pa lamang ang nakakaraa’y nadaraanan pa ng tren, pugad na rin ngayon ng mga manininda.

Hindi mo malilibot ng isang buong maghapon ang lugar nang hindi sasakit ang paa at ulo. Kaya kung bibili ka ng isang partikular na bagay at nakita mo na ito sa isang lugar, maaaring magamit ang pagiging impulsive. Dahil kung iisipin mong makakabalik ka pa sa nakita mong “magandang damit” o “murang offer,” mag-isip ka kung makikita mo pa ang daan mo pabalik.

Isa pa, walang pag-aayos ang mga paninda dito. Hindi ito mall, kahit mayroong Tutuban o Mall 168. Makikita mong tindahan ng DVD sa isang stall, laruan sa susunod, damit na sa susunod. Mangilan-ngilan lang ang pook na nakaayos ang paninda. Mas madalas, kalat-kalat ang paninda sa kahabaan ng Divisoria.

Mag-ingat lamang sa kung anu-anong modus ng mga kung sinu-sinong makakasalubong at makakabangga mo rito. Kung hindi, maaaring hindi ka makauwi dahil sa pagkawala ng iyong pitaka. O mahablot ang iyong cellphone. May mga balita rin na kahit nasa loob ng sasakyan o dyip, nakukuha pa ng magnanakaw na sungkitin ang hikaw. Kaya’t iwasan na rin ang pagsusuot ng alahas.

Pagkain ang isang hindi mawawala rito. Sa Tutuban lamang, may ihawan sa bandang car park. Nawala nga lang iyong mga Tsinong naghahain ng chinese inspired na fastfood. Dati kasi silang mag-aayos sa isang gilid ng Tutuban pagdako ng alas-otso. Maaaring nasapawan na ang kanilang fried rice at fried siomai ng Hong Kong style noodles. Ngunit kung hindi naman maselan ang iyong bituka, nagkalat sa lansangan ang nagtitinda ng itlog, kwek kwek, palamig, isaw, at kung anu-ano pa sa daan. Oo nga pala, nadaanan na natin yung ale na nagtitinda ng pusit.

Panaka-naka, may nag-aalok ng malalaking plastic bag na magkakahalaga pa ng ilang piso. Mainam na magdala ng sarili kung ayaw pang mabawasan ang perang pwede pang ilaan sa pamasahe.

Kaya sa pagtangkang suungin ang kahabaan ng Divisoria, alalahanin ang ilang alituntuning ito. Sa huli, ang pinakamagandang karanasan sa pag-iikot sa Divisoria ay ang umuwi nang bitbit ang iyong mga nais bilhin kasama ang mahahalaga mong dala-dala—sa makatuwid, nang hindi laslas ang iyong bulsa, sa kahulugang literal o piguratiba.


Nang magbalikwas ang bata

December 15, 2008

Kenneth Roland A. Guda

Sa harap ng matinding pandarahas, di-nangingimi at kusang lumalahok sa panlipunang pagbabago ang mga bata. (KR Guda)

PAYAT pero makisig si Jerome (di tunay na pangalan) para sa isang 17 anyos na bata. Palibhasa’y tulad ng napakaraming kabataan, maaga siyang nagtrabaho sa bukid. Mga magsasaka sa Prosperidad, Agusan del Sur ang kanyang pamilya.

Karaniwang araw lang sana para sa kanila ang Marso 23, 2007 nang maganap ang di-makalimutang pangyayari. “Galing kami sa kabilang baryo (nagsaka), pauwi,” sabi ni Jerome.

Kasama niya ang mga pinsang pawang mga menor-de-edad, at ilang kabaryong nagtrabaho noon sa bukid. Habang naglalakad, nagulat sila sa malakas na putukan. Napadapa si Jerome at ang iba pa. Tantiya nila, may naganap na engkuwentro sa pagitan ng rebeldeng New People’s Army (NPA) at mga sundalo.

Nakalublob pa sila sa mga damuhan nang, tamang tama, dumaan ang mga sundalo ng 29th Infantry Battalion ng Philippine Army. Ikinagulat ng mga magsasaka ang mga sundalo. Sino ba naman ang hindi: tatlong 6×6 na trak at isang armored personnel carrier ang sumalubong sa kanila.

Nakalublob sila sa mga damuhan – sapat na itong pruweba para sa mga sundalo na mga NPA sina Jerome. Sa kabila ng mga pagtanggi, pinaratangan sila ng mga sundalo bilang mga miyembro ng NPA. “Tinadyakan sa tagiliran ‘yung pinsan ko,” sabi niya. Isinakay sila sa APC, at dinala sa kampo ng naturang yunit ng militar.

Apat na araw na ikinulong ng mga sundalo si Jerome, ang mga pinsan niya at mga kasamahan. Di pinayagan ang mga kaanak nila na makita sina Jerome. Sa ikaapat na araw, laking gulat na lamang nila nang iprisinta sila sa isang press conference ng midya. Ayon sa militar, mga NPA daw sila. Mga batang-batang rebelde. Mga “child soldier“.

Naulit ito kinabukasan. Dinala ng mga sundalo sina Jerome sa Maynila, at sa isang presscon, muling pinakilala bilang batang mga rekrut ng mga rebelde – patunay raw sa kalupitan ng NPA sa mga bata.

Paris Principles

Tunay ngang pinagmalupitan si Jerome. Pero sa pagkakataong iyon, hindi mga rebelde kundi mga militar ang nagmalupit.

Kung isasaalang-alang ang tinaguriang Paris Principles na nilagdaan ng 58 miyembro ng United Nations (UN) noong Pebrero 2007 na siyang nagsisilbing international guidelines para sa paglahok sa mga bata (edad 17 anyos pababa) sa armadong tunggalian, maaaring maituring ngang “child soldier” o batang sundalo si Jerome. Kung nga sumusuporta ang komunidad niya sa Agusan del Sur sa mga rebelde, maituturing ngang batang sundalo na siya sa ilalim ng Paris Principles.

Ang Paris Principles ang tinutuntungang pamantayan ngayon sa daigdig hinggil sa mga bata ng armadong tunggalian. Nakabatay sa pag-aaral ni Graca Macel noong 1996, nakasaad sa mga prinsipyong ito na maituturing na batang sundalo hindi lamang iyong mga batang direktang inarmasan at kalahok sa armadong pakikipaglaban, kundi pati iyong di-armado pero may tungkulin sa kabuuang armadong kilusan. Sa deklarasyong “Cape Town Principles” ni Macel, pinakahulugan ang terminong “child soldier” bilang indibidwal na “may edad na mababa sa 18 anyos na bahagi sa regular o iregular na armadong puwersa o armadong grupo sa kanyang kapasidad bilang, pero di nakalimita sa pagiging, cook, porter, tagadala ng mensahe at sinumang sumasama sa mga grupong ito maliban sa mga miyembro ng pamilya.”

Sa pagsusuri ni Prop. Judy Taguiwalo at ng mga iskolar ng Congress of Teachers and Educators for Nationalism and Democracy (Contend), napag-alamang halos buung-buong nakabatay ang Cape Town Principles pati na ang Paris Principles sa maraming karanasan ng batang sundalo sa Africa.

Sa pag-aaral na itong pinamagatang “Uncounted Lives Once More: The Paris Documents and Children of Communities in Struggle,” binatikos ng Contend ang Paris Principles na tinataguyod ngayon ng UN. Anila, masyadong simplistiko ang naturang dokumento dahil nakabatay lamang ito sa karanasan ng isang lugar kung saan maraming armadong grupo na namumuwersang magrekluta ng mga batang sundalo. Sinabi ng Contend na hindi aplikable ang dokumentong ito sa mga lugar tulad ng Pilipinas kung saan “boluntaryong sumusuporta ang mga bata sa isang konteksto ng insurhensiyang nakabase sa komunidad” tulad ng NPA.

Dahil hindi napag-iba ng Paris Documents ang karanasan ng Africa sa karanasan ng mga bansang tulad ng Pilipinas, lalong inilalagay nito sa peligro ang mga bata. Una, kapag nabansagang “child soldier” ang batang di-armado pero sumusuporta sa NPA (sa mga pamamaraang maliban sa pag-aarmas), maaari na itong matarget ng Armed Forces of the Philippines (AFP) bilang kaaway nito sa giyera. Halimbawa nito ang kaso ng siyam-na-taong si Grecil Buya noong 2007 na matapos mapaslang ng Philippine Army sa Timog Mindanao ay ipinalabas ng Army na isang 12-taong-gulang na batang sundalo ng NPA.

Nabaril na, pinagbintangan pa

Sa Baggao, Cagayan noong Enero 2007, naging matindi ang operasyong militar ng 17th Infantry Battalion ng Army laban sa NPA. Nagsilikas ang sibilyang mga residente. Pero sa pagitan ng mga operasyon, pinilit na bumalik ng ilan. Kasama na dito ang 16-anyos na si Janice, at ilang kaibigan niyang kaeskuwela at dalawang nakatatanda.

Pero naabutan sila sa kalsada ng militar. Walang warning shot, agad silang pinaulanan ng bala. Agad na tinamaan si Janice at ang kaibigan sa binti. “Tumatakbo ako, pero hindi ko agad namalayan na may sugat ako,” kuwento ni Janice sa Pinoy Weekly. “Pagtingin ko sa binti ko, puno na ng dugo. Nanghina na ako.”

Tinakbo sila sa ospital na malayo sa kanilang baryo. Kinabukasan, habang nagpapagaling sa ospital, nabalitaan na lamang nilang itinuring na silang “sugatang mga rebelde” ng Army sa ulat nito sa radyo.

Sa pagbibintang sa kanila bilang mga rebelde, ayon sa Children’s Rehabilitation Center (CRC), pinalalabas ng militar na lehitimong nabaril sina Janice. Ito mismo anila ang mapanganib sa Paris Principles: sa pamamagitan ng pagpapalawak ng kahulugan ng “child soldier”, lumalawak din ang saklaw ng mga “lehitimong” target ng ginagamitan ng armadong puwersa ng gobyerno.

Bukod dito – at pinakamalubha, ayon sa pagsusuri ng Contend – ay ang pagtanggi ng Paris Principles sa karapatan ng mga bata na lumahok sa makabuluhang pagbabago ng kanilang mga kalagayan sa komunidad at lipunan. Sa maraming pagkakataon, boluntaryong aktibong lumalahok ang mga bata sa rebolusyonaryong kilusan dahil nakikita nila, kahit sa murang edad, na makatarungan ang labang nilalahukan.

Nasa preambulo mismo ng 1948 United Nations Declaration of Human Rights ang karapatan ng mga mamamayan na bumalikwas laban sa tiraniya,” ayon sa Contend. “Lumalabas na kumbinyenteng binabalewala ng Paris Documents ang karapatan ng taumbayan na palayain ang sarili laban sa panunupil – isang legal na prinsipyong kiniklala sa daigidig para sa mga kilusan para sa pambansang kalayaan.”

Maging si Graca Machel, ayon sa Contend, ay kumilala sa karapatan ng mga bata na lumahok sa panlipunang pagbabago. Sinipi nito ang sinulat ni Machel: “Sa kabilang banda, mahalagang sabihin na maaari ring yakapin at lumaban para sa panlipunang mga tunguhin, relihiyosong ekspresyon, pagpapasya sa sarili o pambansang kalayaan ang mga bata. Tulad ng nangyari sa South Africa at iba pang okupadong teritoryo, maaari silang lumahok sa pakikibaka para sa pampulitikang kalayaan.”

Kuwestiyon sa Paris Principles

Sa pakikipagdiyalogo kamakailan ng Pilipinong mga grupong tagapagtaguyod ng karapatan ng mga bata tulad ng CRC sa pecial representative of the UN Secretary General for children and armed conflict na si Radhika Coomaraswamy, lumalabas na tali ang UN sa implementasyon ng Paris Principles. Kung kaya, inaasahang sisingilin nito ang dalawang rebolusyonaryong kilusan sa bansa – ang Communist Party of the Philippines-New People’s Army-National Democratic Front (CPP-NPA-NDF) at ang Moro Islamic Liberation Front (MILF) – sa di pagtupad sa istriktong istandard ng Paris Principles.

Ilang beses nang tumugon ang NDF sa akusasyong pilit na nagrerekluta ito ng mga bata para sa NPA. Anila, taong 1988 pa nang unang idineklara ng NDF sa mga puwersa nito na kailangang 18 anyos pataas ang lahat ng maaarmasan sa ilalim ng NPA. Sa bahagi naman ng MILF, mariing itinatanggi ni Atty. Musib Buat, abogado ng grupo, ang akusasyon ng Armed Forces of the Philippines na may mga batang mujahideen sa kanilang hanay.

Ang ibig sabihin kasi ng ‘kampo’ sa amin ay komunidad. Halimbawa, ang Kampo Abubakar (kampo ng NILF noong panahon ng gobyernong Estrada) ay isang komunidad. Kaya may mga bata riyan,” sabi ni Buat.

Sa mga komunidad na saklaw ng NDF at MILF, pasok sa kategorya ng mga “di aktibong lahok sa armadong digmaan pero tumutulong sa armadong mga grupo” ang mga bata rito. Pero kapwa nila idinidiin na hindi “batang sundalo” ang mga ito hangga’t hindi nag-aarmas.

Sa kabilang panig, inakusahan ng CRC ang gobyernong Arroyo at AFP na pangunahing tagapaglabag ng karapatan ng mga bata. Sa nasabing diyalogo kay Coomaraswamy, inihapag ng CRC ang kaso nina Jerome at Janice bilang patunay ng malay na pagtarget ng AFP sa mga bata sa giyera nito kontra insurhensiya.

Kabilang pa sa iprinisinta ang mga kaso nina: (1) Junior, 13 anyos, miyembro ng tribong Bagobo Klata sa Davao del Sur, na nawalan ng ama matapos paulanan ng bala ng militar ang kanilang bahay; (2) Ivy, 14-anyos sa Compostela Valley, na kabilang sa pinagbantaan at inakusahan ng mga militar na tagsuporta ng NPA kung kaya lumikas kasama ang mga kabaryo; at (3) Joy, 15-anyos na tatlong beses na hinalay ng isang sundalong nagbanta sa kanyang pamilya at nagsabing “wala kang magagawa dahil sundalo kami at may baril kami.”

Sa mga kasong ito, malinaw ang pagkabiktima ng mga bata sa kamay ng mga sundalo ng gobyernong Arroyo. Pinagmalupitan sila ng mga puwersang dapat sanang mangangalaga sa kanilang mga karapatan. Sa mga kalagayang ito, hindi na marahil nakakapagtaka ang kagustuhan maging ng mga bata na lumahok sa rebolusyonaryong mga kilusan – sa pamamagitan ng pagtulong dito kahit na hindi pa sila puwedeng humawak ng armas.


Taumbayang ayaw sumayaw sa Cha-Cha

December 15, 2008

PW Staff

Nagmartsa mula tapat ng Rustans ang mga miyembro ng progresibong mga organisasyon sa ilalim ng Bagong Alyansang Makabayan. (Ronalyn Olea)

Nagmartsa rin ang mga pulitikong miyembro ng Liberal Party patungong kanto ng Paseo de Roxas at Ayala Avenue. (Contributed Photo)

Pinangunahan ni Engr. Rodolfo “Jun” Lozada Jr. ang pagpipito kontra sa pandarambong at Charter Change. (Ilang-Ilang Quijano)

Naglagablab ang damdamin ni Armida Siguion Reyna sa pagbabasa ng tula para sa kilos-protestang iyon. (Ilang-Ilang Quijano)

Kinatawan ni Bayan Muna Rep. Satur Ocampo (pinaka-kanan) ang progresibong mga kongresistang party-list na sina (mula kaliwa) Bayan Muna Rep. Teddy Casiño, Gabriela Rep. Luz Ilagan, Anakpawis Rep. Rafael Mariano at (natatakpan ni Ocampo) Gabriela Rep. Liza Maza. (Ilang-Ilang Quijano)

Nagpupuyos ang damdamin ng isang demonstrador. (Ilang-Ilang Quijano)

Bagong sinisimbolo ng parol: protesta kontra Cha-Cha. (KR Guda)

Garalgal ang boses ni Sen. Loren Legarda sa pagsigaw sa kanyang talumpati sa programa. (Ilang-Ilang Quijano)

Isang ahente ng Philippine National Police ang nahuli ng mga demonstrador na may dalang baril habang nakikihalo sa mga manonood ng programa. (KR Guda)

Matikas ang tindig ni Atty. Adel Tamano habang nagtatalumpati. (KR Guda)

Parang “Donya Buding” ng bagong henerasyon ng kilusang protesta ang sumisikat nang karakter ng artistang si Mae Paner na “Juana Change.” (KR Guda)

Muling inaliw ng Sining Lila, pangkulturang grupo ng Gabriela, ang mga manonood sa kanilang nakakatawang pagtatanghal. (KR Guda)

Nanawagan si Sen. Ping Lacson sa mga obispo na “pangunahan ang anumang kailangang pangunahan”, at susunod ang taumbayan. (KR Guda)

Binasa ng asawa ni Gen. Danilo Lim ang mensahe ng heneral at ni Sen. Antonio Trillanes IV sa mga demonstrador noong gabing iyon. (KR Guda)

Nakiisa maging ang tindero ng sigarilyo sa pag-aalay ng kandila laban sa Charter Change. (Ilang-Ilang Quijano)

Panata ng mga nagsidalo na lalabanan nila nang buong lakas ang anumang tangkang ilusot ng mga kongresista ang pag-aamyenda ng Saligang Batas. (KR Guda)

Davao City: Nagsindi rin ng kandila ang mga miyembro ng progresibong mga organisasyon at taong-simbahan laban sa Cha-Cha. (Karlos Manlupig sa Davao City)