Husgahan Natin: Buhay bilanggo


Atty. Remigio D. Saladero Jr.

ANG UNANG tanong kaagad ng mga kaibigang dumadalaw sa amin dito sa kulungan ay kung maayos ang aming kalagayan. Para mapayapa ang kanilang damdamin, sinasabi naming maayos naman. Subalit nababasa namin sa kanilang mga kilos na para bang hindi sila naniniwala at nagdududa sa aming sinasabi.

Hindi namin sila masisisi. Alam naman ng lahat na sa kalagayan ng mga bilangguan dito sa ating bansa ngayon, imposible para sa isang bilanggo ang maging nasa maayos na kalagayan.

Tulad halimbawa ng aming kinapipiitan ngayon dito sa provincial jail ng Oriental Mindoro. Mahigit 360 kaming lahat na nakabilanggo rito. Sari-sari ang aming mga kaso. Mayroong murder, robbery, rape, at mayroon ding tungkol sa paggamit o pagbenta ng ipinagbabawal na gamot. Ang mahigit 360 bilanggong ito ay nahahati sa mga selda na kung tawagin ay brigade.

Ang aming selda na kung tawagin ay brigade uno, ay may laman na animnapu’t anim (66) na bilanggo. May luwang itong mga 7 x 7 metro kuwadrado kaya wala ka na halos magalawan sa kasikipan nito. Kung may umutot sa mga bilanggo, tiyak na langhap ng buong selda dahil sa kasikipan nito.

Kung problema ang kasikipan, lalong problema ang tulugan. Sa aming selda ay may labinlimang (15) double-deck na higaan na gawa sa kawayan o sa plywood. Ang tawag sa mga higaang ito sa lengguwahe ng mga bilanggo ay tarima. Bawa’t tarima ay dalawang bilanggo ang natutulog kaya’t bale apat lahat ang kasya sa isang double-deck bed. Dahil kami ay animnapu’t anim lahat, hindi sapat ang bilang ng mga higaan o tarima at ang iba sa amin ay sa malamig na sahig na lamang natutulog. Noong bago pa lamang akong dating ay sa sahig din ako natutulog at kamakailan lamang ako nabigyan ng sarili kong higaan.

Ngunit hindi basta mayroon ka nang tarima ibig sabihi’y komportable ka na sa iyong pagtulog. Masikip para sa dalawang tao ang isang tarima. Upang hindi ka maka-istorbo sa iyong kasama samantalang kayo ay natutulog, kailangang manatili ka sa isang posisyon lamang. Hindi ka maaring gumalaw nang gumalaw o bumalikwas nang bumalikwas sapagka’t tiyak na magigising ang iyong kasama. Ngunit maraming surot sa mga tarima. Marahil, ito ay sa dahilang yari ito sa plywood o di kaya’y sa kawayan. Kaya kung mahimbing na sana ang iyong pagtulog dahil sa hindi magalaw ang iyong kasama, tiyak na mabubulabog ka at magigising dahil sa kagat ng mga surot.

Kung siksikan kami sa pagtulog ay siksikan din kami sa pag-ihi, pagdumi at pagligo. Sa bawat selda o brigade ay mayroong isang maliit na kubeta lamang. Ang kubetang ito ay siya ring nagsisilbing paliguan o banyo ng mga bilanggo. Dahil sa kakulangan ng tubig ay maari lamang maligo mula alas-kuwatro ng umaga hanggang alas-nuwebe ng gabi. Dahil sa animnapu’t anim (66) kaming lahat na gumagamit sa kubetang ito, madalas kaming magkasabay-sabay sa paggamit nito. Halimbawa, dumudumi ang isa samantalang umiihi ang dalawa. O di kaya, naliligo ang dalawa samantalang umiihi naman ang isa. Mahirap makakita ng pagkakataon na masosolo mo ang kubeta dahil sa sobrang dami ng bilanggo na gumagamit nito. Kaya kung nasanay kang mag-isa at matagal sa pribado ninyong kubeta o sa banyo sa inyong bahay, kalimutan mo na ang lahat ng ito. Mababago ang lahat ng toilet manners mo pagdating sa bilangguan.

Lalong malaking pagbabago ang iyong kakailanganin sa iyong ugali pagdating sa pagkain. Kung sa labas ay nasanay kang kumain sa mga restawran, fast food chains, o di kaya ay sa katahimikan ng inyong tahanan habang nilalasap ang pagkaing luto ng iyong maybahay, sa bilangguan ay kalimutan mo na ang mga ito. Paano mo pa matitikman ang mga ito sa katiting na budget na binibigay ng pamahalaan para sa pagkain ng mga bilanggo? Dito sa Oriental Mindoro Provincial Jail, halimbawa, ang budget ng pamahalaan para sa pagkain ng mga bilanggo ay P23.00 tuwing araw. Pumapatak lamang ito sa bale P7.33 tuwing kain. Paano ngayon makakabili ng masustansiya at sapat na ulam ang ganito kaliit na halaga? Eh di, kapiranggot na isdang tamban na pinaksiw ang ulam sa umaga, kapiranggot na isdang tamban (na naman) na sinigang ang ulam sa tanghali, at ginisang kalabasa ang ulam sa gabi. Paulit-ulit ito at walang pagbabago sa araw-araw. Kung kaya’t dito sa provincial jail, hindi na isdang bangus na naturingang pambansang isda. Ang naturingang pambansang isda rito ay ang tamban.

Ganito lamang mga mambabasa, ang buhay dito sa bilangguan. At ganitong buhay ngayon ang ating hinaharap dahil sa pang-aapi at panggigipit ng rehimeng Arroyo.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: