Husgahan Natin: Kolumnista: Empleyado ba ng pahayagan?


Atty. Remigio Saladero Jr.

ANG isang kolumnista ba na nagsusulat ng kolum sa isang pahayagan ay maituturing na empleyado ng pahayagan? Sinagot ng Korte Suprema ang tanong na ito sa kasong “Wilhelmina Orozco vs. The Fifth Division of the Honorable Court of Appeals, Philippine Daily Inquirer, et. al.” (G.R. No. 155207, August 13, 2008).

Sa nasabing kaso, isang kolumnista sa isang sikat na pahayagan itong si Wilhelmina. Nagsusulat siya ng kolum dito tuwing linggo at binabayaran ng pahayagan sa bawat kolum na nailalathala.

Isang araw, bigla na lamang tinigil ng pahayagan ang paglabas sa kolum ni Wilhelmina. Kinausap niya ang editor. Pinaliwanag naman nito na napagpasyahan ng patnugutan na magbawas ng kolumnista upang mapaganda ang pahayagan. Sa kasamaang palad, napagpasyahan na ang kolum ni Wilhelmina ang isa sa mga mababawas.

Nagsampa ng kasong illegal dismissal si Wilhelmina sa tanggapan ng Labor Arbiter. Bilang depensa, sinabi naman ng pahayagan na hindi nito empleyado si Wilhelmina. Pinanalo ng Labor Arbiter si Wilhelmina at inutos sa kompanya na ibalik ito sa kanyang trabaho at bayaran ng backwages. Nag-apela ang pahayagan sa National Labor Relations Commission (NLRC) at kinatigan nito ang Labor Arbiter. Dinala ng pahayagan ang kaso sa Court of Appeals at dito, naiba ang desisyon. Panalo naman ang pahayagan at sinabing wala itong obligasyon na ibalik si Wilhelmina dahil hindi niya ito empleyado. Dinala ni Wilhelmina ang kaso sa Korte Suprema.

Upang masagot ang katanungan kung si Wilhelmina ay empleyado ng pahayagan, sabi ng Korte Suprema, apat na bagay ang ating titingnan. Una, ang pahayagan ba ang kumuha kay Wilhelmina? Pangalawa, ang pahayagan ba ang nagpapasahod sa kanya? Pangatlo, ang pahayagan ba ang nagtiwalag sa kanya? Pang-apat, may kontrol ba ang pahayagan sa pamamaraan kung paano ginagawa ni Wilhelmina ang kanyang trabaho?

Walang duda na sa unang tatlong tanong, may sabit ang pahayagan, paliwanag ng Korte Suprema. Ngunit ang pang-apat na tanong ang pinakamahalaga. May kontrol ba ang pahayagan sa paraan o proseso kung paano ginagawa ni Wilhelmina ang kanyang trabaho? Kung mayroon, empleyada nito si Wilhelmina. Kung wala itong kontrol, hindi nito empleyada si Wilhelmina.

Walang kontrol ang pahayagan sa mga pamamaraan kung paano ginagawa ni Wilhelmina ang kanyang mga kolum, paliwanag ng Korte Suprema. Hindi dinidikta ng pahayagan kung ano ang isusulat na artikulo ng kolumnista sa kanyang kolum linggu-linggo. Hindi rin kontrolado ng pahayagan ang estilo sa pagsusulat ng mga kolum na ito. Ganoon din kung anong uri ng pananaliksik o pag-aaral ang kailangang gawin, para maisulat ang nasabing mga kolum. Lahat ng mga ito ay diskarte na ni Wilhelmina at walang pakialam ang pahayagan.

Oo nga’t nasa patnugutan ng pahayagan kung tatanggapin ba nila o hindi ang mga sinulat ng kolumnista. Subalit ang kapangyarihang ito ay nagsasaad ng kontrol sa resulta ng paggawa, hindi sa pamamaraan o proseso nito. Ang kailangan ng batas para maituring si Wilhelmina na empleyada ng pahayagan ay ang kapangyarihan ng patnugutan na baguhin ang pamamaraan at proseso ng kanyang pagsulat sa kanyang mga kolum; hindi ang kapangyarihan upang tanggihan ang kanyang mga kolum na ginawa, paliwanag ng Korte Suprema.

Hindi natin maihahambing ang isang kolumnistang tulad ni Wilhelmina sa isang reporter. Ang isang reporter ay kontrolado ng patnugutan sa paraan ng kanyang pangangalap at pagsulat ng balita. Maaari siyang italaga sa isang “beat” lamang. Ang kanyang balitang isusulat ay nakapaloob sa “beat” na ito. Kailangan din niyang ipaabot sa editor kung anong balita ang kanyang sinusulat at ibigay ito sa tamang oras, upang hindi magiging bilasa ang mga ito. Bawal din sa reporter ang magtrabaho sa ibang pahayagan. Kaya’t maliwanag na ang isang reporter ay empleyado ng pahayagan.

Sa panig ng mga kolumnista, hindi sila dinidiktahan ng editor kung ano ang kanilang isusulat. Hindi nila kailangang magpaalam sa patnugutan bago sila sumulat ng isang bagay. Malaya din silang makapagsulat sa ibang pahayagan basta’t nagagawa nila ang kanilang lingguhang kolum. Maliwanag na hindi sila empleyado ng pahayagan.

Talo ang kaso ni Wilhelmina.(PinoyWeekly)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s


%d bloggers like this: